เคยไหมครับ? ผ่านช่วงเทศกาลออกพรรษา ไปทำบุญ ไปเที่ยว ปล่อยให้เจ้าต้นไม้อยู่บ้านเองหลายวัน กลับมาเจอใบมีปุยขาวคล้ายสำลี หรือใบด่างซีดมีใยบางๆ เหมือนใยแมงมุม นั่นคือ เพลี้ยแป้ง (Mealybug วงศ์ Pseudococcidae) และ ไรแดง (Spider mite ชื่อ Tetranychus urticae) ครับ วิธีกำจัดแบบออร์แกนิคที่ได้ผลคือ แยกต้นออกมา ฉีดน้ำล้างแรงๆ เช็ดด้วยสำลีชุบแอลกอฮอล์ ล้างต่อด้วยสบู่เหลวอ่อนๆ และทำซ้ำทุก 5-7 วันอย่างน้อย 3 รอบ
เพลี้ยแป้งและไรแดงมาจากไหน ทำไมหลังออกพรรษาถึงเจอบ่อย
ผมคลุกคลีกับต้นไม้มากกว่า 10 ปี เจอเคสแบบนี้ทุกปีครับ ช่วงปลายฝนต่อต้นหนาว อากาศชื้นสลับแห้ง ต้นไม้ที่ไม่ได้ถูกดูแลใกล้ชิดจะอ่อนแอลงนิดนึง ศัตรูพืชก็ฉวยโอกาสทันทีเพลี้ยแป้ง: ปุยขาวที่ซ่อนตามซอกใบ
- มองเห็นเป็นกลุ่มปุยขาวตามซอกใบ ข้อลำต้น และใต้ใบ
- ดูดน้ำเลี้ยง ทำให้ใบเหลือง ยอดแคระ
- ขับน้ำหวานออกมา ทำให้ใบเหนียวและเกิดราดำตามมา
ไรแดง: ตัวเล็กจนต้องใช้แว่นขยาย
- ตัวเล็กมาก ไม่ถึง 1 มิลลิเมตร มองด้วยตาเปล่าแทบไม่เห็น
- ใบเป็นจุดเหลืองซีดเล็กๆ และมีใยบางใต้ใบ
- ระบาดหนักในที่อากาศแห้งและร้อน เช่น ห้องแอร์ หรือระเบียงที่โดนแดดแรง
| ลักษณะ | เพลี้ยแป้ง | ไรแดง |
|---|---|---|
| สิ่งที่เห็น | ปุยขาวคล้ายสำลี | จุดเหลืองซีด ใยบางๆ |
| จุดซ่อน | ซอกใบ ข้อต้น | ใต้ใบ |
| สภาพที่ชอบ | อับชื้น อากาศไม่ถ่ายเท | แห้ง ร้อน |
5 ขั้นตอนกำจัดเพลี้ยแป้งและไรแดงแบบออร์แกนิค
1. แยกต้นที่ติดออกมาก่อนเลยครับ
เจ้าตัวพวกนี้ย้ายบ้านเก่งมาก ย้ายต้นที่เจอออกห่างจากต้นอื่นอย่างน้อย 1-2 เมตร จนกว่าจะหายขาด2. ฉีดน้ำล้างแรงๆ
ใช้น้ำสะอาดฉีดล้างทั้งบนใบและใต้ใบ ไรแดงหลุดง่ายมากด้วยวิธีนี้ครับ สำหรับต้นในคอนโด อุ้มเข้าห้องน้ำแล้วใช้ฝักบัวล้างได้เลย3. เช็ดเพลี้ยแป้งด้วยแอลกอฮอล์
ใช้สำลีก้านหรือสำลีชุบไอโซโพรพิลแอลกอฮอล์ 70% แตะที่ปุยขาวตรงๆ ทดสอบกับใบเล็กๆ ก่อน 1 ใบ รอ 1 วันว่าใบไม่ไหม้ แล้วค่อยทำทั้งต้น ต้นที่ใบบางอย่างเฟิร์นหรือไม้ใบอ่อนต้องระวังเป็นพิเศษครับ4. ฉีดสบู่เหลวอ่อนๆ หรือสบู่ฆ่าแมลงสำหรับพืช
ผสมสบู่เหลวล้างจานแบบอ่อนโยน ไม่มีน้ำหอมแรงและสารฟอกขาว ประมาณ 1 ช้อนชาต่อน้ำ 1 ลิตร ฉีดให้เปียกทั่วใบ โดยเฉพาะใต้ใบ แล้วทำในช่วงเย็นหรือที่ร่มเพื่อไม่ให้ใบไหม้ รอ 2-3 ชั่วโมงแล้วล้างด้วยน้ำเปล่าอีกรอบ5. ทำซ้ำทุก 5-7 วัน อย่างน้อย 3 รอบ
ไข่ของทั้งสองตัวไม่ตายง่ายครับ ถ้าทำรอบเดียวแล้วหยุด รุ่นใหม่จะฟักออกมาและกลับมาระบาดอีก ความสม่ำเสมอคือหัวใจของเรื่องนี้ปลอดภัยต่อสัตว์เลี้ยงจริงไหม ต้องระวังอะไร
สำหรับบ้านที่มีน้องหมาน้องแมว ต้องระวังนิดนึงนะครับ ผมขอตรงๆ เลยว่าคำว่า ออร์แกนิค ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอไป- น้ำมันหอมระเหยบางชนิด เช่น ทีทรี (tea tree) เป็นพิษต่อแมวและสุนัข ห้ามใช้ในบ้านที่มีสัตว์เลี้ยงเด็ดขาด
- แอลกอฮอล์ ให้ใช้เฉพาะตอนเช็ดและรอให้แห้งสนิทก่อนวางต้นไม้กลับที่เดิม
- สบู่เหลวต้องล้างออกด้วยน้ำเปล่า ไม่ปล่อยให้คราบค้างบนใบที่น้องแมวชอบแทะ
- วางต้นที่กำลังรักษาบนชั้นสูงที่เขาเอื้อมไม่ถึงจนกว่าจะแห้งและล้างสะอาด
ฟื้นฟูต้นไม้หลังหายจากศัตรูพืช
ตัดใบที่เสียหายหนักออก ตัดเหนือข้อใบด้วยกรรไกรที่เช็ดแอลกอฮอล์แล้ว ย้ายกลับมาวางในที่แสงรำไรสว่างๆ ช่วงแรกรดน้ำเมื่อดินผิวหน้าแห้งลึกประมาณ 2-3 เซนติเมตร อย่าเพิ่งใส่ปุ๋ยเข้มข้นครับ รอให้ยอดใหม่เริ่มแตกก่อน แล้วค่อยให้ปุ๋ยสูตรอ่อนครึ่งหนึ่งของที่ฉลากระบุป้องกันไม่ให้กลับมาอีก
- ตรวจใต้ใบทุกสัปดาห์ตอนรดน้ำ
- วางต้นไม้ไม่ให้แน่นเกินไป ให้อากาศถ่ายเท
- ต้นไม้ใหม่ที่รับมา กักตัวแยกไว้ 2 สัปดาห์ก่อนวางรวมกับต้นอื่น
- ห้องแอร์แห้งจัด เช็ดใบด้วยผ้าชื้นเป็นระยะ ช่วยลดไรแดงได้
