เคยไหมครับ? ปลายฝนมาทีไร ต้นไม้ในห้องที่รดน้ำตามปกติทุกอย่าง อยู่ๆ ใบก็เหลือง โคนนิ่ม ยกกระถางขึ้นมาดมแล้วมีกลิ่นเหม็นอับ บทความนี้พูดเรื่อง การผสมวัสดุปลูกไม้ฟอกอากาศ เช่น ลิ้นมังกร (Dracaena trifasciata) พลูด่าง (Epipremnum aureum) และซานเซเวียเรีย ให้รากไม่เน่าในช่วงความชื้นสูง คำตอบสั้นๆ คือ ต้องให้ดินโปร่งและระบายน้ำไว ผสมดินปลูกทั่วไปราว 50% กับวัสดุโปร่ง เช่น เพอร์ไลต์ หินภูเขาไฟ หรือเปลือกสนอย่างละประมาณ 25% และใช้กระถางที่มีรูระบายน้ำเสมอครับ
ทำไมปลายฝนถึงเป็นช่วงที่รากเน่าง่ายที่สุด
ปลายฝนอากาศชื้นจัด ดินในกระถางจึงแห้งช้ากว่าปกติมาก ทั้งที่เรารดน้ำเท่าเดิม รากพืชต้องหายใจครับ พอดินแฉะติดต่อกันหลายวัน อากาศในช่องว่างระหว่างเม็ดดินหมด รากขาดออกซิเจน แล้วเชื้อราในดินอย่าง Pythium และ Phytophthora ก็เข้ามาซ้ำความเชื่อผิดๆ ที่เจอบ่อยในร้านเรามากกว่า 10 ปีคือ เอากรวดหรือเศษกระเบื้องรองก้นกระถางแล้วดินจะไม่แฉะ ความจริงคือน้ำจะไปสะสมเหนือชั้นกรวดแทน ทำให้รากยิ่งแช่น้ำนานขึ้น วิธีที่ได้ผลคือทำให้ดินทั้งกระถางโปร่งตั้งแต่แรกครับ
สัญญาณเตือนว่ารากเริ่มมีปัญหา
- ใบล่างเหลืองและนิ่ม ทั้งที่ดินยังเปียก
- โคนต้นช้ำเป็นสีน้ำตาลหรือดำ
- ดินมีกลิ่นเหม็นอับ หรือมีราขาวบนผิวดิน
- รากที่ดึงออกมาเป็นสีน้ำตาล เละ หลุดง่าย (รากสุขภาพดีจะขาวหรือครีม แน่น)
สูตรผสมวัสดุปลูกไม้ฟอกอากาศแบบไม่เน่า
วัสดุปลูกที่ดีต้องอุ้มน้ำพอใช้ แต่ระบายอากาศได้ดี เขาไม่ได้ต้องการดินแพงครับ ต้องการดินที่ไม่อัดแน่นเท่านั้น| ชนิดต้นไม้ | สูตรผสมโดยปริมาตร | ความถี่รดน้ำปลายฝน |
|---|---|---|
| ลิ้นมังกร ซานเซเวียเรีย (ชอบแห้ง) | ดินปลูก 40% + เพอร์ไลต์หรือหินภูเขาไฟ 40% + เปลือกสนเล็ก 20% | ทุก 10-14 วัน เมื่อดินแห้งสนิท |
| พลูด่าง มอนสเตอร่า (ชอบชื้นพอดี) | ดินปลูก 50% + เพอร์ไลต์ 25% + เปลือกสนหรือขุยมะพร้าวสับ 25% | ทุก 5-7 วัน เมื่อผิวดินลึก 2-3 ซม. แห้ง |
| เฟิร์นและไม้ใบชอบชื้น | ดินปลูก 50% + ขุยมะพร้าวสับ 25% + เพอร์ไลต์ 25% | ทุก 4-6 วัน ดูตามความชื้นดิน |
5 เทคนิคที่ช่วยให้รากรอดช่วงชื้นจัด
- ลดสัดส่วนดินละเอียด ดินร่วนละเอียดอัดตัวง่ายเมื่อโดนฝนหรือความชื้นสูง ผสมวัสดุหยาบเข้าไปอย่างน้อยครึ่งหนึ่ง
- ล้างเพอร์ไลต์ก่อนใช้ ฝุ่นละเอียดจะไปอุดช่องอากาศ แช่แล้วล้างให้น้ำใสก่อนผสม
- เลือกกระถางให้พอดีราก กระถางใหญ่เกินไปจะเก็บน้ำมาก เช่น ต้นที่กระถาง 4 นิ้ว ขยับไป 5 นิ้วพอ ไม่ต้องกระโดดไปกระถาง 8 นิ้ว
- ใช้กระถางดินเผาหรือกระถางพลาสติกที่มีรูก้นเยอะ ดินเผาช่วยระเหยความชื้นผ่านผนัง
- ยกกระถางให้พ้นจานรอง ใช้ขาตั้งหรือหนุนให้น้ำไหลออกหมด ไม่ปล่อยน้ำขังจานค้างคืน
ขั้นตอนเปลี่ยนดินให้เจ้าต้นที่เริ่มมีปัญหา
ถ้าสงสัยว่ารากเริ่มเน่า อย่ารอครับ รีบลงมือเลย เตรียมหนังสือพิมพ์เก่า ช้อนปลูก และถุงดินที่ผสมไว้แล้ว- ค่อยๆ เอาต้นออกจากกระถาง เขย่าดินเก่าออกให้มากที่สุด
- ล้างรากด้วยน้ำสะอาด ดูว่ารากส่วนไหนเละหรือดำ
- ใช้กรรไกรสะอาดตัดรากเสียออก เหลือแต่ส่วนที่ขาวหรือครีมและแน่น
- ผึ่งรากในที่ร่มลมโกรก 30-60 นาที ให้แผลแห้งหมาด
- ปลูกลงดินสูตรโปร่งใหม่ในกระถางที่ล้างสะอาด รดน้ำพอชุ่มครั้งเดียว แล้ววางในที่แสงรำไร
- งดปุ๋ยไว้ 3-4 สัปดาห์ จนเห็นใบอ่อนใหม่ออกมา