แสงรำไรคืออะไร? วัดแสงให้ต้นไม้ในบ้านสวย ไม่ป่วยง่าย | ป๊าม๊าเดอะร์การ์เด้นเนอร์

เคยไหมครับ? ซื้อเจ้าต้นไม้สวยๆ มาอยู่ด้วยที่บ้าน แต่ก็ไม่รู้จะวางตรงไหนดี เปิด Google ทีไรก็เจอแต่คำว่า 'แสงแดดรำไร' จนงงไปหมดว่าแสงแบบไหนกันแน่ที่ใช่ เขาถึงจะโตสวย ไม่ป่วยง่าย วันนี้ ป๊าม๊าเดอะร์การ์เด้นเนอร์ จะชวนคุณมาทำความรู้จักแสงรำไรให้ลึกซึ้งขึ้น ทั้งวิธีวัดแสงง่ายๆ และเคล็ดลับการจัดวางเหมือนมีเพื่อนรักต้นไม้มาช่วยดูแลเลยครับ

เจ้าแสงรำไร หรือ Bright Indirect Light นี่แหละครับ คือหัวใจสำคัญที่ช่วยให้ต้นไม้ในบ้าน โดยเฉพาะพวกไม้ใบเมืองร้อน ได้กินแสงเต็มที่แบบไม่โดนแดดเผาใบ การที่เราเข้าใจและจัดแสงให้เขาได้ถูกใจ จะช่วยให้ต้นไม้เติบโตแข็งแรง มีสีสันสดใส แถมยังอยู่กับเราไปได้นานๆ เลยครับ

'แสงแดดรำไร' ที่พูดถึงกันบ่อยๆ นี่มันคืออะไรกันแน่ครับ?

หลายคนอาจจะคิดว่า 'แสงแดดรำไร' คือแสงสลัวๆ หรือแสงที่แทบไม่มีเลยใช่ไหมครับ? จริงๆ แล้วไม่ใช่เลยครับ! แสงรำไรคือแสงที่สว่างกำลังดี สว่างพอที่เราจะอ่านหนังสือได้สบายๆ โดยไม่ต้องเปิดไฟเพิ่มเลย แถมแสงนั้นต้องไม่ส่องโดนใบเขาตรงๆ จนร้อนจี๋ หรือเกิดเงาที่คมกริบนะครับ

ลองนึกภาพแสงที่ส่องผ่านม่านโปร่งๆ เข้ามาในห้องดูสิครับ หรือแสงที่สะท้อนจากผนังฝั่งตรงข้ามหน้าต่างก็ได้ หรือจะเป็นแสงในห้องที่อยู่ใกล้หน้าต่างที่แดดไม่จัดตลอดวันนั่นแหละครับ คือแสงรำไรที่เจ้าต้นไม้ส่วนใหญ่เขาชอบกันนักหนา เพราะเขาจะได้พลังงานจากแสงแบบนุ่มๆ สม่ำเสมอ ไม่ต้องกลัวโดนรังสียูวีแรงๆ จนใบไหม้ครับ

มา 'วัดแสง' ให้เป๊ะ! ด้วยตัวคุณเองกันครับ

ไม่ต้องเป็นนักวิทยาศาสตร์ก็วัดแสงให้เจ้าต้นไม้ได้สบายๆ ครับ มี 2 วิธีง่ายๆ ที่ผมใช้แนะนำเพื่อนๆ นักปลูกอยู่เสมอเลย

1. ลองสังเกตด้วยตาเปล่า: 'เงา' นี่แหละครับ ตัวช่วยสำคัญ!

เงาคมกริบ: ลองเอามือไปบังเหนือต้นไม้ดูครับ ถ้าเห็นเงาชัดเป๊ะ ขอบคมกริบ แสดงว่าแสงตรงนั้น 'แรงเกินไป' ครับ แสงแดดตรงๆ แบบนี้ เจ้าต้นไม้ที่ชอบแสงรำไรเขาไม่ปลื้มนะครับ
เงาจางๆ: ถ้าเห็นเงา แต่ขอบเงาดูนุ่มๆ ไม่คมชัด นี่แหละครับคือ 'แสงแดดรำไร' ที่เจ้าต้นไม้ส่วนใหญ่เขาแฮปปี้ที่สุด
ไม่มีเงาเลย: ถ้าแทบไม่เห็นเงา หรือเห็นแค่เงาจางๆ ไม่เป็นรูปเป็นร่าง แสดงว่าแสงตรงนั้น 'น้อยเกินไป' ครับ แบบนี้เจ้าต้นไม้เขาจะโตช้า ใบซีด แล้วก็ยืดตัวสูงหาแสงเอาครับ

ลองหมั่นสังเกตเงาในช่วงเวลาต่างๆ ของวันดูนะครับ แล้วจะเข้าใจแสงในบ้านเราได้ดีขึ้นเยอะเลยครับ

2. ใช้ 'แอปวัดแสง' บนมือถือก็ง่ายดีครับ

สำหรับสายเป๊ะ! เดี๋ยวนี้มีแอปวัดแสง (Lux Meter App) ฟรีให้โหลดทั้งใน iOS และ Android เลยครับ แอปพวกนี้จะช่วยบอกค่าความสว่างเป็นหน่วย Lux ได้ค่อนข้างแม่นยำเลยนะ

วิธีใช้: แค่เปิดแอปแล้วหันกล้องมือถือไปทางที่แสงส่องมายังเจ้าต้นไม้ของเราครับ
ค่าที่แนะนำ: สำหรับแสงรำไร เจ้าต้นไม้ส่วนใหญ่จะชอบค่าความสว่างประมาณ 500 - 2,500 Lux ครับ ถ้าค่ามันพุ่งเกิน 3,000 Lux ก็อาจจะต้องหาม่านกรองแสงมาช่วย หรือขยับเจ้าต้นไม้ให้ห่างจากหน้าต่างอีกหน่อยนะครับ

มาเลือกมุมโปรดให้ 'เจ้าต้นไม้' ของเรากันครับ

ทำไม 'แสงรำไร' ถึงสำคัญกับชีวิตของเขา?

เจ้าต้นไม้เขาใช้แสงเพื่อสร้างอาหาร (Photosynthesis) ครับ ถ้าแสงมากไป ใบเขาก็จะโดนทำลาย ไหม้เกรียมเป็นสีน้ำตาลไปเลย แต่ถ้าแสงน้อยไป เขาก็จะโตช้า ลำต้นยืดสูงเก้งก้าง (อาการ Leggy) แล้วใบก็ซีดจางครับ เพราะงั้นแสงรำไรนี่แหละครับ คือแสงที่กำลังดีที่สุดสำหรับไม้ใบในบ้านส่วนใหญ่เลย

แล้วมีเจ้าต้นไม้แบบไหนบ้างที่ชอบแสงรำไร?

เจ้าต้นไม้ที่เราเห็นกันบ่อยๆ ตามคาเฟ่หรือออฟฟิศหลายชนิดเลยครับที่ชอบแสงรำไรเป็นพิเศษ เช่น

พลูด่าง (Pothos spp.)
มอนสเตอร่า (Monstera deliciosa)
ฟิโลเดนดรอน (Philodendron spp.)
ซานาดู (Philodendron xanadu)
กวักมรกต (Zamioculcas zamiifolia)
ลิ้นมังกร (Dracaena trifasciata)

เจ้าพวกนี้เขาชอบแสงสว่างที่พอดีๆ ครับ แต่ไม่ชอบแดดตรงๆ ที่ร้อนแรงนะ บางชนิดอย่างกวักมรกตกับลิ้นมังกรก็ทนแสงน้อยได้ดีครับ แต่ถ้าอยากให้เขาโตสวยๆ แข็งแรง แสงรำไรนี่แหละครับที่เหมาะกับเขาที่สุด

ปัญหาโลกแตก! เมื่อแสงไม่พอดี

ใบไหม้เป็นจุดสีน้ำตาลหรือดำ: อันนี้เกิดจากแดดตรงๆ ที่แรงเกินไปครับ ทำให้ใบเขาไหม้เป็นจุดๆ เลย
ใบเหลืองซีด ต้นยืดสูงเก้งก้าง: สัญญาณชัดเลยครับว่าแสงน้อยไป เจ้าต้นไม้เขากำลังพยายามยืดตัวหาแสงอยู่
โตช้าผิดปกติ: แสงไม่พอ การสร้างอาหารของเขาก็ไม่เต็มที่ ต้นไม้ก็เลยโตช้าลงครับ
สีของใบไม่สดใส ลวดลายไม่ชัด: โดยเฉพาะพวกไม้ด่าง ถ้าแสงไม่พอ สีด่างๆ สวยๆ ของเขาก็จะจางลง หรือหายไปเลยครับ

หวังว่าข้อมูลเรื่อง 'แสงแดดรำไร' ที่เล่ามาทั้งหมดนี้ จะช่วยให้เพื่อนๆ เข้าใจเจ้าต้นไม้ของเรามากขึ้นนะครับ จะได้จัดวางตำแหน่งให้เขาเติบโตได้อย่างสวยงาม ถ้ามีคำถามอะไรเพิ่มเติม หรืออยากรับน้องต้นไม้สวยๆ ไปฮีลใจที่บ้าน ป๊าม๊าเดอะร์การ์เด้นเนอร์ยินดีให้คำแนะนำเสมอเลยครับ

คำถามที่พบบ่อย

แสงแดดรำไรกับแสงน้อยต่างกันยังไงครับ?

แสงรำไรคือแสงที่สว่างพอดีๆ แต่ไม่โดนตรง มีค่า Lux ประมาณ 500-2,500 Lux ครับ ส่วนแสงน้อยคือแสงสลัวๆ ที่ค่าต่ำกว่า 500 Lux ซึ่งมักจะไม่พอให้เจ้าต้นไม้ส่วนใหญ่สร้างอาหารได้ดีเท่าไหร่ครับ

เจ้าต้นไม้ที่ชอบแสงรำไรต้องโดนแดดบ้างไหมครับ?

ไม่ต้องโดนแดดตรงๆ เลยครับ เพราะแดดที่แรงเกินไปอาจทำให้ใบเขาไหม้ได้ง่าย แค่ให้เขาได้รับแสงสว่างพอดีๆ จากแสงที่ผ่านการกรองหรือแสงสะท้อนก็พอแล้วครับ

ถ้าบ้านไม่มีแสงรำไรเลย ควรทำยังไงดีครับ?

ถ้าบ้านมีแสงน้อยจริงๆ แนะนำให้ใช้ไฟปลูกต้นไม้ (Grow Light) เข้ามาช่วยเสริมครับ ลองเลือกไฟที่มีสเปกตรัมเหมาะกับต้นไม้ที่เราเลี้ยง แล้วเปิดวันละประมาณ 8-12 ชั่วโมง เพื่อจำลองแสงรำไรให้เขาเติบโตได้ดีครับ