แสงรำไรคืออะไร? 3 เทคนิควัดแสงง่ายๆ ให้ต้นไม้ในบ้านโตสวย

เคยไหมครับ? ซื้อน้องต้นไม้มาเลี้ยงที่คอนโดหรือออฟฟิศ แล้วคนขายบอกว่า 'วางตรงแสงรำไรนะ' แต่เราก็ยังงงๆ ว่าไอ้ 'แสงรำไร' เนี่ยมันแค่ไหนกันแน่ ป๊าม๊าเข้าใจเลยครับ! บทความนี้ เราจะพามาดูกันว่าแสงรำไรคืออะไร พร้อม 3 เทคนิคง่ายๆ ที่ป๊าม๊าใช้จริง เพื่อให้เจ้าต้นไม้ที่บ้านของคุณโตสวย แข็งแรง ไม่ต้องกังวลเรื่องแสงไม่พออีกต่อไปครับ

'แสงรำไร' (Bright Indirect Light) คืออะไรกันแน่ครับ?

ป๊าม๊าขอยืนยันเลยครับว่า 'แสงรำไร' ไม่ใช่แสงน้อยนะครับ แต่คือแสงที่สว่างมากพอ แต่ไม่โดนแดดตรงๆ ตลอดทั้งวัน พูดง่ายๆ คือเจ้าต้นไม้เขาได้รับความสว่างเต็มที่ แต่ไม่มีแดดแรงๆ มาแผดเผาใบเขาโดยตรงครับ

เจ้าแสงรำไรอยู่ตรงไหน: ส่วนใหญ่จะอยู่ใกล้หน้าต่างทิศเหนือ หรือทิศตะวันออกที่พ้นช่วงแดดเช้าไปแล้วครับ หรือถ้าไว้นอกบ้าน ก็คือใต้ร่มเงาของต้นไม้ใหญ่ๆ นั่นเองครับ
เรื่องเข้าใจผิดบ่อยๆ: ต้นไม้ที่บอกว่า 'ชอบแสงน้อย' ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องการแสงเลยนะครับ แต่เขาแค่ทนแดดจัดๆ ไม่ได้เท่านั้นเองครับ แสงรำไรนี่แหละคือคำตอบสำหรับต้นไม้ในร่มส่วนใหญ่เลย
ต้นไม้ที่ชอบแสงรำไร: มอนสเตอร่า (Monstera deliciosa), ฟิโลเดนดรอน (Philodendron spp.), ยางอินเดีย (Ficus elastica), ซานาดู (Philodendron xanadu) และลิ้นมังกร (Sansevieria trifasciata) หลายพันธุ์ชอบแสงแบบนี้มากๆ ครับ

ทำไมแสงรำไรถึงสำคัญกับเจ้าต้นไม้ในบ้านเราครับ?

การให้แสงที่พอดีนี่แหละครับ คือหัวใจสำคัญของการดูแลต้นไม้เลย โดยเฉพาะกับน้องๆ ในบ้านที่ไม่ได้อยู่ตามธรรมชาติ แสงรำไรจะช่วยให้ต้นไม้สังเคราะห์แสงได้เต็มที่ สร้างอาหารได้เยอะๆ แถมยังช่วยป้องกันปัญหาใบไหม้จากแดดจัดๆ ได้อีกด้วยครับ

ป้องกันใบไหม้: แดดตรงๆ ที่แรงเกินไป โดยเฉพาะแดดบ่าย จะทำให้น้องใบไหม้เป็นรอยด่างดำ หรือใบเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลได้เลยครับ
ช่วยให้โตไว: แสงที่พอดีจะกระตุ้นให้เจ้าต้นไม้สร้างคลอโรฟิลล์ ทำให้ใบเขียวสด โตไว รากแข็งแรงครับ
ลดความเครียด: ต้นไม้ที่ได้รับแสงพอเหมาะจะเครียดน้อยลง ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันดีขึ้น ต้านทานโรคและแมลงได้ดีขึ้นด้วยครับ

3 เทคนิคง่ายๆ วัดแสง 'รำไร' ด้วยตัวเอง ให้เจ้าต้นไม้โตสวยครับ

ไม่ต้องเป็นนักวิทยาศาสตร์ก็วัดแสงให้ต้นไม้ได้ครับ ป๊าม๊ามี 3 เทคนิคง่ายๆ ที่คุณลองเอาไปใช้ได้เลย

1. สังเกตเงา (Shadow Test)

วิธีนี้คลาสสิกและง่ายที่สุดเลยครับ ลองยืนมือของคุณห่างจากผนังประมาณ 1 ฟุต ตรงตำแหน่งที่คุณจะวางต้นไม้ แล้วสังเกตเงาที่เกิดขึ้นครับ

เงาชัดเจน คมกริบ: อันนี้คือแดดจัดๆ (Direct Sun) ครับ เจ้าต้นไม้ส่วนใหญ่ไม่ชอบแบบนี้
เงาจางๆ ขอบเบลอๆ: นี่แหละครับคือ 'แสงรำไร' (Bright Indirect Light) ที่เราตามหา ต้นไม้ในบ้านส่วนใหญ่จะแฮปปี้กับแสงแบบนี้เลยครับ
ไม่มีเงาเลย: อันนี้คือแสงน้อย (Low Light) ครับ ต้นไม้จะยืดหาแสงแล้วก็ไม่ค่อยโตเท่าที่ควร

ข้อเท็จจริงจับต้องได้: แสงรำไรจริงๆ จะมีเงาแบบ Soft, fuzzy edges ครับ ซึ่งเป็นระดับแสงที่เหมาะกับการสังเคราะห์แสงของต้นไม้ในร่มกว่า 80% เลยนะ

2. ใช้แอปฯ วัดแสง (Light Meter Apps)

เดี๋ยวนี้สมาร์ทโฟนของคุณก็เป็นเครื่องมือวัดแสงชั้นดีได้เลยครับ มีแอปฯ วัดแสง (Light Meter) หลายตัวให้ดาวน์โหลดฟรีครับ

วิธีใช้ง่ายๆ: ดาวน์โหลดแอปฯ แล้วเอาไปวางใกล้ๆ เจ้าต้นไม้ตรงตำแหน่งที่จะวางครับ ตัวเลขที่เห็นคือค่า 'ลักซ์' (Lux) หรือความเข้มของแสงนั่นเอง
ค่า Lux ที่พอดี: สำหรับแสงรำไร ต้นไม้ส่วนใหญ่ต้องการค่า Lux ประมาณ 1,000-5,000 Lux ครับ ถ้าค่าน้อยกว่า 1,000 Lux ถือว่าน้อยไปหน่อย ถ้าสูงกว่า 5,000 Lux ก็อาจจะเริ่มเข้มไปสำหรับบางชนิดครับ

ข้อเท็จจริงจับต้องได้: ต้นไม้ในบ้านยอดนิยมหลายชนิด เช่น มอนสเตอร่า ฟิโลเดนดรอน หรือต้นยางอินเดีย จะโตได้ดีที่สุดเมื่อได้รับแสงประมาณ 2,000-4,000 Lux ครับ

3. สังเกตหน้าต่างและทิศทาง

ตำแหน่งหน้าต่างและทิศทางที่บ้านหรือคอนโดของคุณหันไป ก็บอกได้เยอะเลยครับว่าบริเวณนั้นได้รับแสงแบบไหน

หน้าต่างทิศเหนือ: เป็นทิศที่รับแสงสม่ำเสมอที่สุดตลอดวัน โดยไม่มีแดดตรงๆ แรงๆ ส่องเข้ามา ถือเป็นทิศที่ดีที่สุดสำหรับแสงรำไรเลยครับ
หน้าต่างทิศตะวันออก: จะได้รับแดดเช้าตรงๆ ประมาณ 2-3 ชั่วโมง ซึ่งเป็นแสงอ่อนๆ ที่เจ้าต้นไม้หลายชนิดชอบ หลังจากนั้นจะเป็นแสงรำไรไปตลอดวันครับ
หน้าต่างทิศใต้/ตะวันตก: เป็นทิศที่รับแดดจัดและแรงที่สุด โดยเฉพาะช่วงบ่ายครับ ถ้าจะวางต้นไม้ตรงนี้ ต้องวางห่างจากหน้าต่างอย่างน้อย 2-3 เมตร หรือใช้ม่านโปร่งแสงสีขาวช่วยกรองแสงครับ

ข้อเท็จจริงจับต้องได้: การวางต้นไม้ห่างจากหน้าต่างทิศใต้หรือตะวันตกประมาณ 2-3 เมตร หรือใช้ม่านโปร่งแสงช่วยกรองแสง สามารถเปลี่ยนแดดจัดๆ ให้เป็นแสงรำไรที่เหมาะสมกับต้นไม้ได้ดีเยี่ยมเลยครับ

รับน้องไปฮีลใจที่บ้านได้เลยครับ

พอเข้าใจแล้วว่า 'แสงรำไร' คือแค่ไหน แถมมีเทคนิคการวัดแสงง่ายๆ พวกนี้แล้ว ป๊าม๊าเชื่อว่าคุณจะมั่นใจในการเลือกตำแหน่งวางต้นไม้ และดูแลน้องๆ ให้โตสวยแข็งแรงได้อย่างแน่นอนครับ ไม่ต้องกังวลอีกต่อไปว่าน้องจะได้รับแสงไม่พอหรือมากเกินไป

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจะเลือกต้นไม้ชนิดไหนให้เหมาะกับแสงที่บ้านคุณ ป๊าม๊าเดอะร์การ์เด้นเนอร์ยินดีให้คำปรึกษาเสมอนะครับ

คำถามที่พบบ่อย

Q1: ต้นไม้ที่บอกว่า 'ชอบแสงน้อย' จริงๆ แล้วต้องการแสงแบบไหนครับ?

A1: ต้นไม้ที่ชอบแสงน้อย ไม่ได้หมายความว่าไม่ต้องการแสงเลยนะครับ แต่เขาจะโตได้ดีในสภาพแสงรำไรถึงรำไรจัดๆ ครับ เช่น แสงที่ส่องไม่ถึงโดยตรงจากหน้าต่าง หรือแสงจากหลอดไฟในห้องทำงานครับ พวกเขาจะไม่ชอบแดดตรงๆ เลย

Q2: แสงรำไรกับแดดเช้าเหมือนกันไหมครับ?

A2: ไม่เหมือนกันครับ แสงรำไรคือแสงที่สว่างแต่ไม่โดนตรงๆ ตลอดวัน ซึ่งเจ้าต้นไม้ส่วนใหญ่ในบ้านชื่นชอบ ส่วนแดดเช้าคือแดดตรงๆ ที่ไม่แรงจัดมาก (มักเป็นช่วง 7-9 โมงเช้า) ต้นไม้บางชนิดชอบแดดเช้าอ่อนๆ แต่บางชนิดก็ต้องการแค่แสงรำไรเท่านั้นครับ

Q3: ถ้าไม่มีหน้าต่างเลย จะให้แสงรำไรกับต้นไม้อย่างไรดีครับ?

A3: ถ้าไม่มีหน้าต่างจริงๆ การใช้ไฟปลูกต้นไม้ (Grow Light) ที่มีค่า Kelvin ประมาณ 3500-6500K เป็นตัวช่วยที่ดีที่สุดเลยครับ หรืออาจจะพาน้องต้นไม้ไปรับแสงรำไรจากธรรมชาติข้างนอกบ้างสัปดาห์ละครั้งก็ได้ครับ เพื่อให้เขาได้สังเคราะห์แสงอย่างเพียงพอ